Sốt xuất huyết do virus Dengue lây qua muỗi đốt; bệnh diễn biến nhanh, cần nhận biết dấu hiệu cảnh báo và tránh dùng aspirin, ibuprofen.
Thông tin chỉ để tham khảo, không thay cho chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Trước khi dùng thuốc, hãy hỏi dược sĩ hoặc đi khám.
Hỏi dược sĩSốt xuất huyết là bệnh gì?
Sốt xuất huyết là bệnh nhiễm virus Dengue, truyền sang người qua vết đốt của muỗi mang virus. Virus Dengue có 4 typ huyết thanh, ký hiệu từ DEN-1 tới DEN-4, và muỗi Aedes aegypti là trung gian đưa virus từ người bệnh sang người lành.
Bệnh gặp quanh năm, tăng mạnh vào mùa mưa, và cả trẻ em lẫn người lớn đều có thể mắc. Đặc trưng của bệnh là sốt, chảy máu và thoát huyết tương; nếu không phát hiện sớm và xử trí đúng lúc, người bệnh có thể sốc, rối loạn đông máu, suy tạng và tử vong.
Diễn biến thường đột ngột, có thể chuyển nhanh từ nhẹ sang nặng, và đi qua 3 giai đoạn: giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục.
Triệu chứng sốt xuất huyết
Nhiều người nhiễm virus Dengue không hề có triệu chứng. Ở người có biểu hiện, triệu chứng thường xuất hiện 4–10 ngày sau khi bị nhiễm và kéo dài 2–7 ngày; phần lớn khỏi sau 1–2 tuần.
- Sốt cao
- Đau đầu dữ dội, đau phía sau hốc mắt
- Đau cơ và đau khớp
- Buồn nôn, nôn
- Sưng hạch, phát ban
Sau khi khỏi bệnh, người bệnh có thể còn mệt mỏi thêm vài tuần.
Nguyên nhân và cách lây
Tác nhân là virus Dengue, gồm bốn loại virus có họ hàng gần với nhau; người bị nhiễm khi bị muỗi mang virus đốt.
Bệnh không lây trực tiếp từ người sang người, nhưng virus có thể truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ.
Muỗi truyền bệnh hoạt động vào ban ngày, vì vậy cần phòng muỗi đốt cả khi ngủ ban ngày.
Sốt xuất huyết nặng và nhóm nguy cơ
Sốt xuất huyết nặng là thể bệnh nghiêm trọng: khoảng 1 trong 20 người có triệu chứng sẽ chuyển nặng, có thể bị sốc, chảy máu trong và tử vong.
Người từng mắc sốt xuất huyết, phụ nữ có thai và trẻ nhũ nhi dễ bị thể nặng hơn. Nhiễm lần thứ hai làm tăng nguy cơ bệnh nặng.
Dấu hiệu chuyển nặng thường xuất hiện khoảng 24–48 giờ sau khi đã hết sốt, nên giai đoạn hạ sốt không có nghĩa là đã an toàn.
Điều trị và chăm sóc
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Phần lớn người bệnh được điều trị ngoại trú, chủ yếu là điều trị triệu chứng và theo dõi để phát hiện sớm sốc.
Khi sốt từ 38,5 độ C trở lên, có thể nới lỏng quần áo, lau mát bằng nước ấm và dùng thuốc hạ sốt. Thuốc hạ sốt chỉ dùng paracetamol đơn chất.
Không dùng aspirin, ibuprofen hay các thuốc kháng viêm không steroid khác, vì chúng làm tăng nguy cơ chảy máu.
Nên uống nhiều nước như oresol, nước hoa quả, nước cháo loãng pha muối; tránh đồ ăn uống có màu nâu hoặc đỏ như xá xị, sô cô la.
Người bệnh cần tái khám và làm xét nghiệm hằng ngày.
Khi nào cần đi khám ngay?
Cần quay lại cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:
- Thấy khó chịu hơn dù đã giảm sốt hoặc hết sốt
- Không ăn uống được, nôn nhiều hoặc nôn kéo dài
- Đau bụng nhiều
- Tay chân lạnh, da ẩm hoặc nhợt
- Mệt lả, bứt rứt, lú lẫn hoặc li bì
- Chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu
- Không đi tiểu trên 6 giờ
- Thở nhanh, rất khát nước
Nên nhập viện theo dõi với người sống một mình, nhà xa cơ sở y tế, trẻ nhũ nhi, phụ nữ có thai, người thừa cân, người từ 60 tuổi trở lên và người có bệnh mạn tính như bệnh tim, thận, gan, hen phế quản, đái tháo đường.
Chẩn đoán và phòng bệnh
Bác sĩ có thể xác định virus Dengue bằng xét nghiệm tìm kháng nguyên NS1 hoặc xét nghiệm ELISA tìm kháng thể IgM, IgG; xét nghiệm kháng thể làm từ ngày thứ năm của bệnh.
Để phòng bệnh, cần tránh để muỗi đốt: mặc quần áo che kín người, ngủ màn, lắp lưới chống muỗi ở cửa sổ, dùng kem xua muỗi có DEET, Picaridin hoặc IR3535, và dùng nhang muỗi.
Tài liệu tham khảo
- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết — truy cập 03/11/2026
- Dengue — truy cập 03/11/2026
- Dengue: MedlinePlus — truy cập 03/11/2026